راهکارهایی برای رعایت بهتر دستورات دارویی روان‌پزشکی

دکتر فاطمه هادی، عضو هیأت علمی گروه روان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران (۱۳۹۴/۱۱/۲۳)

عدم مصرف یا مصرف نامنظم داروهای روان‌پزشکی موضوع بسیار شایعی در بین بیماران مبتلا به اختلالات اعصاب و روان است؛ مسأله‌­ای که افزایش احتمال عود بیماری را به همراه دارد. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت میزان رعایت درمان‌های طولانی‌­مدت در جمعیت عمومی حدود ۵۰ درصد است که این میزان در کشور­های در ­حال ­توسعه به مراتب کمتر است. در این راستا سازمان جهانی بهداشت به شناسایی عوامل مؤثر در رعایت درمان پرداخته و پنج حوزه اصلی را معرفی کرده است:

الف- حوزه اجتماعی و اقتصادی

در این سطح، سیاست‌­گذاران مسؤولیت اصلی را بر ­عهده دارند تا محیط درمانی مناسب و قابل دسترسی را طراحی کنند و راه را در جهت برآورده کردن نیاز­های اجتماعی و اقتصادی هموار سازند. مهم‌­ترین مسایلی که در رابطه با رعایت درمان در این حوزه قابل مدیریت است فقر مالی، بی‌­سوادی، دسترسی مشکل به سیستم بهداشت و درمان، عدم وجود سیستم مددکاری متناسب و حمایت اجتماعی است. کاهش قیمت دارو، آموزش افراد کم‌­سواد، برقراری و استفاده از سیستم بهداشت و درمان جامعه‌­نگر و ارزیابی نیاز­های اجتماعی از اقدامات اساسی در این حوزه محسوب می‌­شود.

ب- حوزه سیستم بهداشت و درمان

در این سطح مهم‌­ترین اقدام، آموزش پرسنل درمانی در مورد رعایت درمان و راه­های سودمند بالینی در جهت استفاده از اطلاعات ارایه شده است. اقدامات باید فراتر از نصیحت کردن و نسخ دارویی باشند و بایستی به سوی شکل‌­دهی رابطه و اتحاد درمانی مناسب پیش روند.

پ- حوزه درمان دارویی

در این سطح، اقدامات اصلی قابل انجام شامل بازنگری نسخه دارویی، تنظیم دوز دارو، مدیریت و درمان عوارض دارویی، ساده کردن رژیم دارویی و کاهش تعداد داروی مصرفی، عدم ایجاد تغییرات زیاد در داروهای مصرفی بیمار، ارایه آموزش به بیماران و خانواده آنها در مورد بیماری و داروی مصرفی و سیر درمان، ترسیم سیر درمان به صورت تصویری و نشان دادن تغییرات هر چند کوچک بهبودی به بیمار است.

ت- حوزه شرایط کلی بیماری

هدف متخصصان در این حیطه شناسایی و بررسی نقایص و ناتوانی‌­های مرتبط با بیماری و شناسایی و درمان همبودی‌­هایی که ممکن است روی رعایت درمان اثر بگذارند، می‌­باشد. سپس با اقدامات متناسب می‌توان موانع را تا حد امکان برطرف نمود و راه درمان را گشود.

ث- حوزه فرد مبتلا به بیماری

اصلی‌­ترین موانع در این سطح، نبود اطلاعات و مهارت­‌های کافی در فرد برای مدیریت خود و نگرش ضعیف او نسبت به بیماری خود است. اقدامات بایستی در جهت افزایش و بهبود انگیزه بیمار در درمان، افزایش بینش وی نسبت به بیماری و آموزش او از طرق مختلف است.

رعایت نکات زیر برای فردی که دچار اختلال روان‌پزشکی است و در عین حال در مصرف داروها با مشکل مواجه است می‌تواند کمک‌­کننده باشد:

۱- فهرستی از داروها تهیه کند و همیشه به همراه خود نزد پزشک ببرد.

۲- ملاقات‌­های پزشکی خود را به موقع انجام دهد.

۳- تعهدی به خود برای مصرف دارو­ها بدهد.

۴- تقویم یا برنامه دارویی خود را مهیا کند.

۵- یادآور تهیه کند؛ به طور مثال، با استفاده از برنامه‌­هایی که روی تلفن‌­های همراه هوشمند نصب می­‌شود و به یادآوری مصرف دارو کمک می‌­کند.

۶- برای تهیه مجدد داروها در طی سفر یا به هنگام وقایع غیرمنتظره برنامه­‌ریزی کند.

۷- از یکی از اعضای خانواده یا یک دوست به عنوان پشتیبان در جهت مصرف دارو کمک بگیرد.

۸- مطالب ضروری در مورد نوع دارو و عوارض احتمالی آن را یاد بگیرد.

۹- از پزشک معالج برای مدیریت عوارض جانبی داروها درخواست کمک کند.

۱۰- سؤالات خود را در مورد دارو­ها از پزشک معالج خود بپرسد.

۱۱- در­ صورتی­ که به درست بودن نظرات پزشک معالج خود اطمینان کامل ندارد، با پزشک دیگری مشورت کند.


FacebookTwitterGoogle+LinkedInShare